توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٢ - اعتبار مناسب و مقصود از آن

[اعتبار مناسب و مقصود از آن‌]

استكه متكلّم آنرا بحسب سليقه خود يا تراكيب بلغاء اعتبار و لحاظ مى‌نمايد

در لغت مى‌گويند: اعتبرت الشئ زمانيكه بآن شئ نظر بيفكنى و حالش را مراعات نمائى و منظور مصنّف از [كلام‌] كلام فصيح و از [حسن‌] حسن ذاتيست كه در بلاغت داخلست نه حسن عرضى كه از آن خارجست زيرا حسن عرضى بواسطه محسّنات بديعى حاصل مى‌شود.

است كه متكلّم آن را بحسب سليقه خود يا تراكيب بلغاء اعتبار و لحاظ مى‌نمايد.

شرح فارسى:

توضيح‌

در عبارات فوق اشاره بمراتب بلاغت و درجات آن شده و حاصل آن اينست:

ملاك رفعت شأن و علوّ كلام باين است كه با اعتبارات و ملاحظات مناسب مطابق باشد چنانچه مناط انحطاط آن به عدم مطابقت امر مزبور مى‌باشد و بديهى است كه هرچه امر منظور بيشتر مورد توجّه قرار گرفته و مطابقت كلام با آن زيادتر ملاحظه شود بر بلاغت كلام افزوده‌تر مى‌گردد زيرا بلاغت از امور مقول بتشكيك و داراى مراتب متعدّد و متفاوت است و برعكس هرچه اين امر توجه نشود از حسن و ملاحت آن كاسته مى‌گردد.

شرح و تفصيل‌

لازمست در اينجا چهار نكته تشريح شود:

١- مقصود از اعتبار مناسب.